به گزارش بهمن به نقل از ایسنا، موضوع تک نرخی شدن ارز بار دیگر به یکی از محورهای اصلی سیاستگذاری اقتصادی کشور تبدیل گشته است؛ مسیری که دولت چهاردهم و تیم جدید بانک مرکزی آنرا بعنوان راهکاری برای سامان دهی بازار ارز، حذف رانت های گسترده و افزایش شفافیت در مبادلات ارزی دنبال می کنند. این سیاست که سال ها بعنوان یکی از چالش های مزمن اقتصاد ایران مطرح بوده، حال وارد مرحله ای جدی تر از اجرا شده و نشانه های آن در تحولات اخیر بازار ارز به وضوح قابل مشاهده می باشد.
مسیر دولت بسمت ارز تک نرخی
در همین راستا، سیدعلی مدنی زاده، وزیر امور اقتصادی و دارایی، در گفتگوی تلویزیونی ضمن اشاره به مصوبه ۱۷ بندی مدیریت بازار ارز، اعلام نمود: «بر اساس این سیاست، تالار اول و دوم مرکز مبادله ارز بتدریج در هم ادغام می شوند و در نهایت یک تالار واحد شکل می گیرد.»
وی تاکید کرد که هدف غائی، رسیدن به بازاری واحد است؛ بازاری که نه به شکل بطورکامل شناور، بلکه با مدیریت و مداخله هدفمند بانک مرکزی فعالیت کند تا تولیدکنندگان، واردکنندگان و صادرکنندگان بتوانند عرضه و تقاضای ارز را در چارچوبی منظم و قابل پیش بینی انجام دهند.
به گفته مدنی زاده، این پروسه با هماهنگی وزارت صنعت، معدن و تجارت و وزارت جهاد کشاورزی و به شکل تدریجی و آرام پیش خواهد رفت؛ هرچند هنوز جزئیات غائی در رابطه با نرخ ارز واحد و شمول آن برای صادرات و واردات به صورت رسمی اعلام نشده است.
او اشاره کرد که زمان بندی و سازوکار اجرایی این سیاست توسط بانک مرکزی مشخص خواهد شد.
همزمان با این رویکرد، عبدالناصر همتی، رییس کل جدید بانک مرکزی نیز حرکت ارز بسمت تک نرخی شدن را یکی از سه محور اصلی مأموریت خود اعلام نموده است؛ مأموریتی که هدف آن حذف رانت های گسترده ناشی از نظام چند نرخی و بازگرداندن تعادل به بازار ارز عنوان می شود. بررسی روندهای اخیر بازار نیز نشان میدهد که سیاست گذار پولی در عمل درحال نزدیک کردن نرخ ها در بازار رسمی و غیررسمی است.
عملا دلار تک نرخی شد
بر اساس آخرین آمار، امروز (۱۵ دی ۱۴۰۴) نرخ دلار در تالار دوم مرکز مبادله به ۱۳۲ هزار و ۵۰۰ تومان رسید، در حالیکه در بازار آزاد هر دلار آمریکا حدود ۱۳۸ هزار و ۴۰۰ تومان معامله شد.
این در حالیست که چند روز قبل فاصله این دو بازار بیشتر از این رقم ها بود و الان شکاف نرخ رسمی و غیررسمی به حدود ۶۰۰۰ تومان کم شده است؛ نشانه ای از نزدیک شدن تدریجی قیمتها به یک نرخ مشترک.
این نزدیک شدن نرخ ارز به یکدیگر نیز در ساختار فعلی مرکز مبادله نیز کاملا قابل مشاهده است؛ بگونه ای که دلار که روز گذشته در تالار اول ۸۴ هزار تومان قیمت داشت امروز (دوشنبه – ۵ دی ۱۴۰۴) با نرخ حدود ۱۲۸ هزار و ۷۰۰ تومان عرضه می شود و به نرخ تالار دوم با نرخ حدود ۱۳۲ هزار و ۵۰۰ تومان نزدیک شده است.
نگرانی از شوک قیمتی
برخی کارشناسان اعتقاد دارند عدم انتقال کالاهای اساسی به تالار اول می تواند نشانه ای از برنامه دولت برای حرکت تدریجی بسمت ارز تک نرخی باشد؛ سیاستی که بااینکه از منظر اقتصادی می تواند به کاهش رانت و افزایش شفافیت منجر شود، اما با این حال، در صورت اجرای ناگهانی و بدون آماده سازی اقتصاد، می تواند شوک قیمتی قابل توجهی به بازار وارد کند و سبب افزایش چندبرابری قیمت برخی کالاها، بخصوص کالاهای مصرفی و ضروری شود.
تجربه های پیشین نشان داده است که هرگونه اصلاح ساختاری در نظام ارزی، اگر بدون سیاستهای مکمل حمایتی، کنترل تورم و تقویت قدرت خرید خانوارها صورت گیرد، می تواند فشار مضاعفی بر معیشت مردم وارد کند. به این دلیل، خیلی از مفسرین اعتقاد دارند که موفقیت سیاست تک نرخی شدن ارز، بیشتر از هر چیز به نحوه اجرا، زمان بندی دقی و توان دولت در مدیریت نتایج تورمی آن وابسته است.
اکنون باید دید دولت و بانک مرکزی با ادامه مدیریت جدید ارزی و حضور عبدالناصر همتی در رأس سیاستگذاری پولی، تا چه اندازه خواهند توانست میان ضرورت اصلاح ساختار ارزی و پیشگیری از بروز شوک های قیمتی تعادل برقرار کنند؛ مسیری دشوار اما تعیین کننده که نتیجه آن می تواند سرنوشت ثبات اقتصادی کشور در سال های آتی را رقم بزند.
منبع: بهمن
