سعید آجورلو، عضو کمیته رسانه ای تیم مذاکره کننده ایران، امروز (سه شنبه، ۱۳ مرداد) در گفت و گو با شبکه خبر، ضمن اشاره به برداشت آمریکا از تحولات منطقه اظهار داشت: آمریکایی ها اساساً درکی از قدرت نرم جمهوری اسلامی ایران ندارند. این قدرت نرم در کنار قدرت سختی که ایران در میدان از خود نشان داد، به قدرتی الهام بخش تبدیل گشته است.
وی ضمن اشاره به تجربه حمله آمریکا به عراق اضافه کرد: همان زمان نیز آمریکایی ها شناخت درستی از حقیقت های عراق نداشتند و تصور می کردند با حمله نظامی می توانند بصورت دستوری یک دولت هماهنگ با خویش را در این کشور مستقر کنند و به شریکی کاملا همراه دست یابند؛ در صورتیکه عراق دارای پیشینه تمدنی، تاریخی و اجتماعی عمیقی است و روابط میان شیعیان ایران و عراق نیز روابطی ریشه دار، مستمر و مبتنی بر پیوندهای تاریخی است.
آجورلو اضافه کرد: این حقیقت ها هیچگاه در محاسبات آمریکا جایگاهی نداشت و امروز نیز قسمتی از رفتارهای این کشور ناشی از همین ناتوانی در درک ابعاد مختلف قدرت نرم جمهوری اسلامی ایران است.
عضو کمیته رسانه ای تیم مذاکره کننده ایران تاکید کرد: یکی دیگر از دلایل تأثیرگذار در رفتارهای اخیر آمریکا، خشم این کشور از عملکرد مقاومت عراق در جریان جنگ چهل روزه است. آمریکایی ها تصور نمی کردند مقاومت عراق نیز قسمتی از این نبرد باشد و در کنار جمهوری اسلامی ایران قرار گیرد؛ به این جهت، واکنش مقاومت عراق بر خلاف برآوردهای اولیه واشنگتن، معادلات آنها را تغییر داد.
آجورلو ضمن اشاره به سیاستهای عربستان سعودی در قبال عراق اشاره کرد: موضع عربستان نسبت به عراق نیز روشن است. این کشور از سال ها قبل تلاش نموده است به اشکال مختلف نفوذ خویش را در عراق گسترش دهد و این روند همچنان ادامه دارد. براستی، قسمتی از این اقدامات با هدف مواجهه با قدرت نرم جمهوری اسلامی ایران و بخش دیگر با هدف مواجهه با جریان مقاومت در عراق دنبال می شود.
وی تاکید کرد: با این وجود، حقیقت آن است که روندهای اجتماعی، سیاسی و تاریخی را نمی توان به آسانی دستکاری کرد. دولت هایی که برای چهار یا هشت سال در کاخ سفید مستقر می شوند، مقطعی هستند، اما روابط میان ملت های منطقه، پیوندهای تاریخی و حقیقت های اجتماعی ماندگار است.
عضو کمیته رسانه ای تیم مذاکره کننده ایران تاکید کرد: ما میزبان این منطقه هستیم و ملت های منطقه صاحبان اصلی این جغرافیا به شمار می روند؛ بنابراین، امکان دستکاری این واقعیات از بیرون وجود ندارد. وی ضمن اشاره به گمانه زنی های رسانه ای در رابطه با مذاکرات احتمالی ایران و عمان و برخی گزارش ها در رابطه با نزدیک شدن تهران و مسقط به توافق، اظهار داشت: مبنای مذاکرات، ماده ۵ یادداشت تفاهم است؛ ماده ای که مبحث تنگه هرمز را بعنوان یکی از مسایل مهم و اساسی مورد توجه قرار داده است.
نقض ماده ۵ تفاهم نامه؛ شروع واکنش متقابل ایران
آجورلو ضمن اشاره به گمانه زنی های رسانه ای در رابطه با مذاکرات ایران و عمان و برخی ادعاها بر اساس نزدیک شدن تهران و مسقط به توافق، عنوان کرد: مبنای مذاکرات، ماده ۵ یادداشت تفاهم است. در این ماده، مبحث تنگه هرمز بعنوان یکی از مسایل مهم و اساسی مطرح گردیده است. بنابر گفته آجورلو، از دیدگاه جمهوری اسلامی ایران، طرف مقابل با باز کردن کریدور جنوبی، ماده ۵ یادداشت تفاهم را نقض کرد و ایران نیز فورا واکنش متقابل نشان داد و ترافیک عبور و مرور را به وضعیت قبل از یادداشت تفاهم بازگرداند.
وی اضافه کرد: در آن مقطع، برخی این پرسش را مطرح می کردند که آیا جمهوری اسلامی ایران نسبت به این تفاهم گرفتار نوعی وابستگی شده و در مقابل اقدامات طرف مقابل سکوت خواهدنمود یا با واقع بینی و قاطعیت از حقوق خود دفاع می کند. عملکرد ایران نشان داد که رویکرد دوم در دستور کار قرار دارد؛ به شکلی که بمحض باز شدن کریدور جنوبی و نقض ماده ۵، اقدام متقابل انجام شد و وضعیت عبور و مرور به شرایط قبل از یادداشت تفاهم بازگشت.
هدف تهران؛ استقرار ترتیبات ایرانی در تنگه هرمز
عضو کمیته رسانه ای تیم مذاکره کننده ایران در رابطه با اهداف جمهوری اسلامی از اجرای ماده ۵ اظهار داشت: هدف ایران از این ماده، استقرار ترتیبات ایرانی در تنگه هرمز است. بر این اساس، ترتیبات امنیتی باید با تأکید بر جمهوری اسلامی ایران شکل گیرد و موضوع هایی همچون امنیت تنگه، مین گذاری، مین روبی و خدمات دریایی در چهارچوب این ترتیبات تعریف شود.
وی اضافه کرد: این ترتیبات می تواند برای یک دوره زمانی موقت، شامل یک، دو یا سه ماه، برقرار شود که مدت آن به روند مذاکرات بستگی دارد. هدف آن است که سازوکاری ایجاد شود که جمهوری اسلامی ایران بر روندهای جاری در این راه اشراف و تسلط داشته باشد؛ برای اینکه از دید ایران، رژیم عبور و مرور در تنگه هرمز نباید به وضعیت قبل از جنگ بازگردد و این مساله باید هم در میدان و هم در اسناد و توافقات، تثبیت شود.
علت حضور عمان در متن تفاهم نامه
آجورلو ضمن اشاره به نقش عمان در این روند اظهار داشت: برخی در رابطه با علت ذکر نام عمان در متن یادداشت تفاهم پرسش هایی مطرح می کردند، اما حقیقت این است که عمان یکی از جانب های این مساله است و بنابراین نام این کشور در تفاهم نامه درج شده است. وی اضافه کرد: اگر نام عمان در متن تفاهم وجود نداشت، امروز امکان مطالبه از این کشور در رابطه با اقداماتی مانند باز کردن کریدور جنوبی برای کشتی هایی که با اراده آمریکا در این راه عبور می کنند، وجود نداشت. حالا جمهوری اسلامی ایران می تواند با استناد به همان تفاهم، طرف عمانی را نسبت به تعهدات خود مورد سؤال قرار دهد و از آن مطالبه گری کند.
رژیم عبور و مرور در هرمز به پیش از جنگ بازنمی گردد
عضو کمیته رسانه ای تیم مذاکره کننده ایران با تاکید بر این که رژیم عبور و مرور در تنگه هرمز تغییر یافته است، اظهار داشت: جمهوری اسلامی ایران اعتقاد دارد شرایط این مسیل راهبردی نباید به وضعیت قبل از جنگ بازگردد. هدف مذاکرات نیز آن است که این تغییرات در حوزه عملیاتی و حقوقی تثبیت شود.
وی اضافه کرد: این مساله صرفا با انجام مذاکرات محقق نمی گردد. جمهوری اسلامی ایران در میدان از حقوق خود دفاع کرد، تنگه هرمز را در عمل تثبیت کرد و بعد از آن تفاهم نامه تنظیم شد. طرف مقابل بعدها برداشت دیگری از تفاهم ارایه داد و آنرا نقض کرد؛ ایران نیز بار دیگر در میدان وارد عمل شد و کنترل ترافیک را در دست گرفت. حالا نیز تلاش می شود این وضعیت در قالب مذاکرات و توافقات تثبیت شود.
لزوم دریافت تضمین های جدی از جانب مقابل
آجورلو با اعلان اینکه مذاکرات همچنان ادامه دارد، عنوان کرد: این روند دارای پیچیدگی های خاص خود است و در داخل کشور نیز باید در رابطه با آن جمع بندی صورت گیرد؛ برای اینکه جمهوری اسلامی ایران نسبت به بدتعهدی های طرف مقابل و نقض مفاد مختلف تفاهمنامه، همچون ماده یک، مبحث محاصره و همینطور ماده چهار، ملاحظات و اعتراضات جدی دارد.
وی اشاره کرد: بر همین اساس، هرگونه تصمیم از طرف جمهوری اسلامی ایران مستلزم آن است که طرف مقابل تعهدات جدی و قابل اتکایی ارائه نماید. در شرایط کنونی، مبنای مذاکرات، استقرار ترتیبات ایرانی در تنگه هرمز است و این اصل، چارچوب گفت وگوهای جاری را تشکیل می دهد.
مذاکرات با عمان بر پایه ماده ۵ تفاهم نامه ادامه دارد
عضو کمیته رسانه ای تیم مذاکره کننده ایران در ادامه تاکید کرد که مذاکرات با عمان ذیل همان یادداشت تفاهم و برمبنای ماده ۵ دنبال می شود.
وی اظهار داشت: طرف مقابل تفاهم را نقض کرد و جمهوری اسلامی ایران نیز در مقابل، اقدام متقابل انجام داد که نمونه روشن آن در مبحث تنگه هرمز قابل مشاهده می باشد.
جمهوری اسلامی ایران هم اکنون با آمریکا مذاکره ای ندارد
آجورلو در رابطه با برخی گمانه زنی ها بر اساس وجود مذاکرات مستقیم میان ایران و آمریکا نیز تاکید کرد: هم اکنون جمهوری اسلامی ایران با آمریکا مذاکره ای ندارد و گفت وگوهای جاری صرفا با طرف عمانی و در چهارچوب ماده ۵ یادداشت تفاهم در حال انجام می باشد. به نقل از ایشان، عمان نیز در این روند با طرف آمریکایی درحال مشورت و تبادل نظر است، اما این مساله به معنای انجام مذاکره میان تهران و واشنگتن نیست.
کریدور جنوبی باید بسته بماند
آجورلو در رابطه با آخرین وضعیت مذاکرات پیرامون مسیرهای عبور و مرور در تنگه هرمز اظهار داشت: تاکید جمهوری اسلامی ایران بر این است که کریدور جنوبی بهیچ وجه نباید باز باشد. در کنار آن، مذاکراتی نیز در رابطه با کریدور میانی در جریان است تا ترتیباتی اتخاذ شود که جمهوری اسلامی ایران هم در راه رفت و هم در راه بازگشت کشتی ها بر روند عبور و مرور اشراف و تسلط داشته باشد.
وی اضافه کرد: طبیعی است که در این مورد اختلاف نظرهایی با طرف عمانی وجود داشته باشد؛ برای اینکه مسیر عبور و مرور قبل از جنگ به طور عمده از کریدور جنوبی انجام می شد، اما شرایط امروز با گذشته متفاوت است و تحولات میدانی، وضعیت جدیدی را رقم زده است.
تنگه هرمز نباید باردیگر به شرایط قبل از جنگ بازگردد
عضو کمیته رسانه ای تیم مذاکره کننده ایران اشاره کرد: از دید جمهوری اسلامی ایران، تنگه هرمز دیگر نمی تواند به بستری برای اقدام مقابل امنیت کشور تبدیل گردد. بر همین اساس، جمهوری اسلامی بر استقرار ترتیبات جدید در این مسیل راهبردی تاکید دارد.
وی اضافه کرد: این ترتیبات صرفا مبتنی بر مباحث نظری یا روندهای حقوق بین الملل نیست، بلکه بر پایه واقعیات میدانی شکل گرفته است. جمهوری اسلامی ایران در میدان از حقوق خود دفاع کرده و این هزینه ای است که آمریکا باید آنرا قبول کند. از ین جهت، بازگشت به شرایط قبل از جنگ ممکن نخواهد بود.
ایران خواهان اشراف کامل بر روند عبور و مرور است
آجورلو با تشریح محورهای مورد بحث در مذاکرات اظهار داشت: آن چه حالا در دستور کار قرار دارد، بسته ماندن کریدور جنوبی و تعیین سازوکار کریدور میانی به شکلی است که جمهوری اسلامی ایران در هر دو مسیر رفت و بازگشت، بر روند عبور و مرور اشراف و تسلط داشته باشد.
وی اضافه کرد: بعد از تعیین این ترتیبات، موضوع هایی همچون مین روبی و سایر الزامات در رابطه با امنیت دریانوردی نیز در چهارچوب توافقات دنبال خواهد شد.
خدمات دریایی؛ محور بعدی مذاکرات تهران و مسقط
عضو کمیته رسانه ای تیم مذاکره کننده ایران اضافه کرد: مرحله بعدی مذاکرات، مبحث خدمات دریایی است؛ موضوعی که می تواند منافع مادی و معنوی قابل توجهی برای جمهوری اسلامی ایران بهمراه داشته باشد.
وی اظهار داشت: این مباحث حوزه های مختلفی را دربر می گیرد و می تواند شامل موضوع هایی نظیر خدمات بیمه ای، خدمات دریایی و همینطور مسایل زیست محیطی باشد. این موارد همچون محورهایی است که همچنان در مذاکرات با طرف عمانی درحال بررسی و جمع بندی است.
عمان با آمریکا درحال مشورت است
آجورلو ضمن اشاره به نقش عمان در روند مذاکرات اظهار داشت: طرف عمانی در رابطه با این موضوعات با آمریکا نیز درحال تبادل نظر و مشورت است و طبیعتاً قسمتی از تصمیمات خویش را در هماهنگی با طرف آمریکایی دنبال می کند.
آمریکا در بازگشایی نظامی تنگه هرمز ناکام ماند
وی در انتها ضمن اشاره به تحولات میدانی بعد از کنترل ترافیک تنگه هرمز از طرف جمهوری اسلامی ایران اظهار داشت: بعد از آنکه ایران کنترل ترافیک این مسیل را در دست گرفت، ایالات متحده کوشش کرد با توسل به اقدام نظامی، تنگه هرمز را بار دیگر بازگشایی کند.
آجورلو اضافه کرد: در جریان دوازده شب حملات، آمریکایی ها با این هدف وارد عمل شدند، اما در تحقق آن ناکام ماندند. آنها حملات خویش را انجام دادند و جمهوری اسلامی ایران نیز پاسخ های جدی و قاطعی به این اقدامات داد. نتیجه آن شد که طرف مقابل نتوانست اهداف خویش را محقق کند و الان بار دیگر به مسیر تفاهم نامه و مذاکرات بازگشته است.
به طور خلاصه آمریکایی ها تصور نمی کردند مقاومت عراق هم قسمتی از این نبرد باشد و در کنار جمهوری اسلامی ایران قرار گیرد؛ به این جهت، واکنش مقاومت عراق بر خلاف برآوردهای اولیه واشنگتن، معادلات آنها را عوض کرد.
آجورلو ضمن اشاره به سیاست های عربستان سعودی در برابر عراق اشاره کرد: موضع عربستان نسبت به عراق هم روشن است. وی ضمن اشاره به گمانه زنی های رسانه ای در ارتباط با مذاکرات احتمالی ایران و عمان و برخی گزارش ها در ارتباط با نزدیک شدن تهران و مسقط به توافق، گفت: مبنای مذاکرات، ماده ۵ یادداشت تفاهم است؛ ماده ای که مبحث تنگه هرمز را به عنوان یکی از مسائل مهم و اساسی مورد توجه قرار داده است.
نقض ماده ۵ تفاهم نامه؛ شروع واکنش متقابل ایران
آجورلو ضمن اشاره به گمانه زنی های رسانه ای در ارتباط با مذاکرات ایران و عمان و برخی ادعاها بر مبنای نزدیک شدن تهران و مسقط به توافق، اظهار داشت: مبنای مذاکرات، ماده ۵ یادداشت تفاهم است. از ین جهت، بازگشت به شرایط پیش از جنگ ممکن نخواهد بود.
ایران خواستار اشراف کامل بر روند عبور و مرور است
آجورلو با تشریح محورهای مورد بحث در مذاکرات گفت: آنچه حالا در دستور کار قرار دارد، بسته ماندن کریدور جنوبی و تعیین سازوکار کریدور میانی بشکلی است که جمهوری اسلامی ایران در هر دو مسیر رفت و بازگشت، بر روند عبور و مرور اشراف و تسلط داشته باشد.
وی افزود: پس از تعیین این ترتیبات، مبحث هایی همچون مین روبی و سایر الزامات در ارتباط با امنیت دریانوردی هم در چهارچوب توافقات دنبال خواهد شد.
خدمات دریایی؛ محور بعدی مذاکرات تهران و مسقط
عضو کمیته رسانه ای تیم مذاکره کننده ایران افزود: مرحله بعدی مذاکرات، مبحث خدمات دریایی است؛ موضوعی که می تواند منافع مادی و معنوی قابل توجهی برای جمهوری اسلامی ایران به همراه داشته باشد.
وی گفت: این مباحث حوزه های مختلفی را دربر می گیرد و می تواند شامل مبحث هایی نظیر خدمات بیمه ای، خدمات دریایی و همین طور مسائل محیط زیست باشد.
منبع: بهمن
