چهار ضربه تا خاموشی هاب امارات

هرگاه سخن از قدرت اقتصادی امارات متحده عربی به میان می آید، به طور معمول نگاه ها بسمت برج های بلند دبی، مراکز مالی بین المللی و درآمدهای نفتی ابوظبی معطوف می شود؛ اما پشت این تصویر، شبکه ای از زیرساخت های حیاتی قرار دارد که ستون اصلی نقش جهانی امارات را شکل داده است؛ بنادر عظیم، فرودگاه های بین المللی، مناطق آزاد تجاری و مراکز لجستیکی که این کشور را به یکی از مهم ترین گره های تجارت، انرژی و حمل و نقل جهان تبدیل نموده اند.
از همین رو، بعد از اخطار یک مقام آگاه نیروهای مسلح درباره ی لزوم تخلیه فرودگاه های دبی و ابوظبی و بنادر فجیره و جبل علی در صورت گسترش درگیری، توجه ها به اهمیت راهبردی این چهار نقطه جلب شد؛ چهار زیرساختی که نقش آنها فراتر از اقتصاد داخلی امارات است و بخشی از زنجیره تأمین منطقه ای و بین المللی به عملکرد آنها وابسته است.
امارات طی سه دهه گذشته با سرمایه گذاری گسترده در حوزه لجستیک، حمل و نقل و تجارت، کوشیده است وابستگی خود به درآمدهای نفتی را کاهش داده و خویش را به یک «هاب جهانی تجارت» تبدیل کند.
نتیجه این سیاست، ایجاد شبکه ای یکپارچه از بنادر، فرودگاه ها، مناطق آزاد، انبارها، مراکز توزیع و خطوط حمل و نقل چندوجهی است که امروز بخش مهمی از تجارت میان آسیا، اروپا و آفریقا را پوشش می دهد.

جبل علی؛ بزرگ ترین گره تجارت دریایی امارات

در میان زیرساخت های اقتصادی امارات، بندر جبل علی جایگاهی ویژه دارد. این بندر نه فقط بزرگ ترین بندر کانتینری خاورمیانه، بلکه یکی از مهم ترین مراکز ترانشیپ و توزیع کالا در جهان بشمار می رود.
ظرفیت اسمی این بندر حدود ۱۹.۴ میلیون TEU کانتینر در سال است و در سال ۲۰۲۴ حدود ۱۵.۵ میلیون TEU کانتینر در آن جابه جا شده است.
جبل علی از راه بیشتر از ۱۸۰ خط کشتیرانی به صدها بندر در آسیا، اروپا، آفریقا و آمریکا متصل است و به علت موقعیت جغرافیایی خود، یکی از حلقه های اصلی اتصال مسیرهای تجاری شرق و غرب به حساب می آید.

اهمیت این بندر تنها به اسکله ها و کانتینرها محدود نیست. در کنار آن، منطقه آزاد جبل علی (JAFZA) شکل گرفته که یکی از بزرگ ترین مراکز صنعتی، تجاری و لجستیکی منطقه است و هزاران شرکت بین المللی در عرصه تولید، تجارت، خدمات و زنجیره تأمین در آن فعالیت می نمایند.
جبل علی در حقیقت یک بندر صرف نیست؛ بلکه یک اکوسیستم اقتصادی کامل شامل بندر، منطقه آزاد، مراکز ذخیره سازی، خدمات لجستیکی، شبکه حمل و نقل زمینی و ارتباط با فرودگاه های بین المللی است.
بخش مهمی از کالاهای وارداتی به امارات بعد از ورود از مسیر جبل علی، در مناطق آزاد پردازش، بسته بندی یا توزیع شده و سپس به بازارهای خاورمیانه، شرق آفریقا، جنوب آسیا و بخشهایی از آسیای مرکزی منتقل می شود.
به همین دلیل، هرگونه اختلال در فعالیت این بندر می تواند نه فقط تجارت دریایی امارات، بلکه شبکه گسترده صادرات مجدد، فعالیت شرکت های بین المللی و مسیرهای توزیع منطقه ای را تحت تأثیر قرار دهد.

فجیره؛ دریچه امارات به اقیانوس هند و مرکز راهبردی انرژی دریایی

در ساحل دریای عمان، بندر فجیره بعنوان یکی از مهم ترین گره های انرژی و کشتیرانی امارات قرار گرفته است؛ بندری که قرار گرفتن آن در خارج از محدوده خلیج فارس، مزیت ژئوپلیتیکی ویژه ای برای این کشور بوجود آورده است.
این موقعیت جغرافیایی سبب شده فجیره به یک مسیر جایگزین برای تجارت انرژی امارات تبدیل شود؛ به شکلی که کشتی های نفتکش و تجاری بدون نیاز به عبور از مسیرهای داخلی خلیج فارس و تنگه هرمز، می توانند به این بندر دسترسی داشته باشند.
نقش فجیره تنها به یک بندر تجاری محدود نیست، بلکه این منطقه به یکی از مراکز مهم زیرساختی انرژی در جهان تبدیل گشته است و مجموعه ای از فعالیتهای حیاتی شامل ذخیره سازی نفت خام و فرآورده های نفتی، سوخت رسانی به کشتی ها (Bunkering)، خدمات تعمیر و نگهداری شناورها و پشتیبانی دریایی از ناوگان تجاری را پوشش می دهد.
فجیره در سالهای اخیر به یکی از بزرگ ترین مراکز سوخت رسانی دریایی جهان تبدیل گشته است؛ منطقه ای که هزاران فروند کشتی تجاری در طول سال برای تأمین سوخت، دریافت خدمات فنی و انجام عملیات پشتیبانی دریایی به آن مراجعه می کنند.
ظرفیت گسترده مخازن ذخیره سازی نفت و فرآورده های نفتی در منطقه فجیره، در تعدادی برآوردها حدود ۱۸ میلیون مترمکعب اعلام شده است؛ ظرفیتی که این منطقه را به یکی از قطب های مهم تجارت و نگهداری انرژی در سطح بین المللی تبدیل نموده است.
اهمیت فجیره برای امارات تنها به فعالیتهای بندری محدود نمی گردد. بخشی از نفت تولیدی ابوظبی از راه خط لوله به این منطقه منتقل می شود تا امکان صادرات آن از ساحل دریای عمان فراهم شود؛ اقدامی که با هدف کاهش وابستگی صادرات انرژی امارات به مسیرهای سنتی در خلیج فارس و افزایش انعطاف پذیری شبکه صادراتی این کشور انجام شده است.
به همین دلیل، فجیره را می توان یکی از شریان های حیاتی اقتصاد انرژی امارات دانست؛ نقطه ای که در کنار نقش تجاری و دریایی، جایگاهی راهبردی در اتصال این کشور به شبکه جهانی انرژی و حمل و نقل دریایی پیدا کرده است.

دبی؛ چهارراه هوایی جهان و حلقه اتصال تجارت جهانی

فرودگاه بین المللی دبی (DXB) بعنوان یکی از مهم ترین هاب های هوایی جهان، سال هاست جایگاه پرترددترین فرودگاه جهان در حوزه پروازهای بین المللی را در اختیار دارد و به یکی از اصلی ترین مسیرهای اتصال آسیا، اروپا و آفریقا تبدیل گشته است.
این فرودگاه در سال ۲۰۲۴ با جابه جایی حدود ۹۲.۳ میلیون مسافر، رکورد جدیدی در حجم عبور ثبت نمود. همین طور حجم بار هوایی منتقل شده از این فرودگاه به حدود ۲.۲ میلیون تن رسید؛ رقمی که نقش DXB را در زنجیره تأمین جهانی و تجارت بین المللی برجسته می کند.
شبکه گسترده پروازی فرودگاه دبی، حدود ۲۷۲ مقصد در ۱۰۷ کشور جهان را پوشش می دهد و بیشتر از ۱۰۰ شرکت هواپیمایی بین المللی در آن فعالیت دارند. در سال ۲۰۲۴ نیز حدود ۴۴۰ هزار حرکت پروازی در این فرودگاه ثبت گردید که نشان دهنده حجم بالای عملیات هوایی آنست.
با این حال، اهمیت فرودگاه دبی تنها به جابه جایی مسافر محدود نمی گردد. این مجموعه یکی از مراکز مهم جهانی در حوزه حمل و نقل کالاهای ارزشمند، تجارت الکترونیک، لجستیک سریع، گردشگری بین المللی و توزیع کالا میان سه قاره آسیا، اروپا و آفریقا به حساب می آید.
بسیاری از شرکت های بزرگ بین المللی، دبی را بعنوان نقطه اتصال فعالیتهای تجاری، مالی و لجستیکی خود در منطقه برگزیده اند و همین موضوع، فرودگاه DXB را به یکی از حلقه های کلیدی شبکه حمل و نقل و زنجیره تأمین جهانی تبدیل نموده است.
به همین دلیل، فرودگاه بین المللی دبی صرفا یک زیرساخت حمل و نقل هوایی نیست، بلکه یکی از شریان های حیاتی اقتصاد امارات و یکی از پایه های جایگاه این کشور در تجارت و ارتباطات جهانی بشمار می رود.

فرودگاه زاید ابوظبی؛ بازوی حمل و نقل پایتخت و حلقه اتصال اقتصاد جهانی

فرودگاه بین المللی زاید ابوظبی بعنوان یکی از ارکان اصلی شبکه حمل و نقل هوایی امارات، اهمیت بالای ی در اتصال پایتخت سیاسی و اقتصادی این کشور به بازارهای جهانی ایفا می کند.
این فرودگاه که در کنار زیرساخت های انرژی، مالی و تجاری ابوظبی توسعه یافته، به یکی از پایه های اصلی راهبرد این امارت برای تقویت اقتصاد خدماتی و کاهش وابستگی صرف به درآمدهای نفتی تبدیل گشته است.
فرودگاه زاید در سال ۲۰۲۴ حدود ۲۹.۴ میلیون مسافر را جابه جا کرد که نسبت به سال قبل حدود ۲۸ درصد رشد نشان داده است. این رشد، مبین افزایش جایگاه ابوظبی در شبکه حمل و نقل هوایی منطقه و گسترش ارتباطات بین المللی آنست.
شبکه پروازی این فرودگاه بیشتر از ۱۲۵ مقصد در سراسر دنیا را پوشش می دهد و بعنوان هاب اصلی شرکت هواپیمایی الاتحاد، نقش مهمی در توسعه ارتباطات تجاری، گردشگری، سرمایه گذاری خارجی و فعالیت شرکت های چندملیتی مستقر در ابوظبی دارد.
علاوه بر جابه جایی مسافر، فرودگاه زاید یکی از مراکز مهم حمل بار هوایی نیز محسوب می شود؛ به شکلی که حجم بار جابه جا شده در این فرودگاه در سال ۲۰۲۴ حدود ۶۷۹ هزار تن اعلام شده است. این ظرفیت، جایگاه آنرا در حوزه لجستیک، تجارت الکترونیک و انتقال کالاهای با ارزش بالا تقویت کرده است.
رشد سریع فرودگاه زاید نشان داده است ابوظبی در کنار جایگاه سنتی خود بعنوان مرکز انرژی امارات، درحال توسعه یک شبکه مستقل و قدرتمند در حوزه حمل و نقل هوایی، تجارت بین المللی و اقتصاد خدماتی است؛ شبکه ای که نقش مهمی در افزایش وزن اقتصادی این امارت در معادلات منطقه ای و جهانی دارد.

چهار گره راهبردی در یک شبکه واحد

اهمیت اصلی این چهار مرکز در عملکرد جداگانه آنها نیست، بلکه در ارتباط میان آنهاست.
در مدل اقتصادی امارات، یک زنجیره به هم پیوسته شکل گرفته است:
کالا از راه بندر جبل علی وارد می شود، در مناطق آزاد و مراکز لجستیکی پردازش می شود، سپس از راه شبکه زمینی، فرودگاه دبی یا فرودگاه زاید ابوظبی به بازارهای دیگر منتقل می شود؛ در حوزه انرژی نیز فجیره نقش مکمل را ایفا کرده و مسیرهای دریایی و صادرات انرژی را پشتیبانی می کند.
این اتصال میان بندر، فرودگاه، منطقه آزاد و شبکه توزیع، همان مزیت رقابتی اصلی امارات در تجارت جهانی است.
تجارت خارجی امارات؛ اقتصاد فراتر از نفت
اقتصاد امارات طی سالهای گذشته کوشیده است از یک اقتصاد متکی بر نفت به اقتصادی مبتنی بر تجارت، خدمات، گردشگری و لجستیک حرکت نماید.
ارزش تجارت خارجی غیرنفتی امارات در سالهای اخیر از ۸۰۰ میلیارد دلار عبور کرده و این کشور را به یکی از بزرگ ترین مراکز صادرات مجدد جهان تبدیل نموده است.
موقعیت جغرافیایی امارات میان سه قاره آسیا، اروپا و آفریقا، همراه با توسعه بنادر، فرودگاه ها و مناطق آزاد، پایه اصلی مدل اقتصادی «پس از نفت» این کشور را ایجاد کرده است.

اگر چهار شریان حیاتی امارات هم زمان از کار بیفتند چه رخ می دهد؟

۱- شوک به تجارت دریایی و اقتصاد صادرات مجدد

نخستین پیامد اختلال در زیرساخت های حیاتی امارات، در قسمت تجارت دریایی و فعالیتهای ترانشیپی نمایان خواهد شد.
بندر جبل علی بعنوان یکی از مهم ترین مراکز ورود، خروج و توزیع کالا در منطقه، نقش کلیدی در زنجیره تأمین خاورمیانه دارد. کاهش شدید فعالیت این بندر می تواند پیامدهایی همچون تأخیر در ورود کالاهای مصرفی و صنعتی، افزایش زمان انتقال محموله ها، انتقال بخشی از خطوط کشتیرانی به بنادر جایگزین، بالارفتن هزینه حمل و نقل و فشار بر شبکه های توزیع منطقه ای را بهمراه داشته باشد.
اهمیت این مورد از آن جهت است که بخش مهمی از جایگاه اقتصادی امارات نه بر پایه تولید، بلکه بر توانایی این کشور در مدیریت جریان کالا، لجستیک منطقه ای و تجارت مجدد (Re-export) استوار است. هرگونه اختلال در این چرخه می تواند بر یکی از پایه های اصلی مدل اقتصادی امارات اثر بگذارد.

۲- اختلال در بازار سوخت دریایی و زنجیره انرژی

در کنار جبل علی، بندر فجیره نقشی متفاوت اما راهبردی در اقتصاد امارات دارد. این منطقه یکی از مهم ترین مراکز سوخت رسانی دریایی جهان است و هزاران شناور تجاری در طول سال برای دریافت سوخت و خدمات فنی به آن وابسته هستند.
کاهش فعالیت فجیره می تواند پیامدهایی مانند تغییر مسیر برخی کشتی های تجاری، بالارفتن هزینه سوخت رسانی، فشار بر بازار خدمات دریایی و بالارفتن هزینه عملیات کشتیرانی را ایجاد نماید.
اهمیت فجیره تنها به خدمات بندری محدود نمی شود؛ این منطقه به علت برخورداری از ظرفیتهای گسترده ذخیره سازی نفت و فرآورده های نفتی و همین طور نقش آن در مسیرهای جایگزین صادرات انرژی ابوظبی، بخشی از راهبرد امنیت انرژی امارات را تشکیل می دهد.

۳- پایین آمدن ظرفیت حمل و نقل هوایی و اختلال در شبکه جهانی ارتباطات

هم زمانی اختلال در فرودگاه بین المللی دبی و فرودگاه زاید ابوظبی، می تواند تأثیر مستقیمی بر جایگاه هوایی امارات در سطح جهان داشته باشد.
فرودگاه دبی یکی از بزرگ ترین هاب های پروازهای بین المللی جهان و فرودگاه زاید نیز یکی از مراکز اصلی اتصال ابوظبی به شبکه جهانی حمل و نقل هوایی است.
اختلال در عملکرد این دو مرکز می تواند پیامدهایی همچون لغو یا تغییر مسیر پروازها، پایین آمدن ظرفیت جابه جایی مسافر، اختلال در حمل بار هوایی، لطمه به گردشگری بین المللی و کاهش فعالیت شرکت های خدماتی وابسته به صنعت هوانوردی را به همراه داشته باشد.
با توجه به نقش این فرودگاه ها در اتصال آسیا، اروپا و آفریقا، اثرات چنین اختلالی می تواند فراتر از مرزهای امارات حس گردد.

۴- ضربه به تصویر «هاب امن اقتصادی»

یکی از مهم ترین دارایی های امارات طی دهه های اخیر، ایجاد تصویر یک مرکز اقتصادی باثبات، امن و قابل اعتماد برای سرمایه گذاری جهانی بوده است.
بخش قابل توجهی از حضور شرکت های چندملیتی، مراکز منطقه ای تجارت و سرمایه گذاری خارجی در امارات، بر پایه همین ثبات زیرساختی و اطمینان از استمرار خدمات شکل گرفته است.
اختلال گسترده در چهار مرکز حیاتی می تواند بر اعتماد سرمایه گذاران، تصمیم شرکتها برای استقرار مراکز منطقه ای، هزینه های بیمه و ارزیابی ریسک فعالیت اقتصادی در این کشور تأثیر بگذارد.

۵- نتایج منطقه ای و جهانی

اهمیت این زیرساخت ها تنها به اقتصاد داخلی امارات محدود نمی شود؛ چونکه این کشور طی سالهای اخیر به یکی از حلقه های مهم شبکه تجارت، انرژی و حمل و نقل جهانی تبدیل گشته است.
کاهش عملکرد این مراکز می تواند سبب انتقال بخشی از مسیرهای تجاری به بنادر رقیب، تعریف مسیرهای جایگزین توسط شرکت های لجستیکی، بالارفتن هزینه حمل کالا و طولانی تر شدن زمان تحویل در تعدادی زنجیره های تأمین شود.
البته شبکه تجارت جهانی از ظرفیت سازگاری برخوردار می باشد و در صورت بروز اختلال، بخشی از جریان کالا و خدمات می تواند به مسیرهای جایگزین منتقل شود؛ اما این جابه جایی به طور معمول با افزایش هزینه، کاهش بهره وری و ایجاد فشار مضاعف بر زیرساخت های جایگزین همراه خواهد بود.
در مجموع، اهمیت جبل علی، فجیره، فرودگاه دبی و فرودگاه زاید در این است که این چهار مرکز، صرفا تأسیسات حمل و نقل نیستند؛ بلکه ستون های اصلی مدل اقتصادی امارات بر پایه تجارت، انرژی، لجستیک و اتصال به اقتصاد جهانی به شمار می روند.

وقتی چهار شریان حیاتی امارات هم زمان تحت فشار قرار گیرند

چهار مرکز جبل علی، فجیره، دبی و ابوظبی در حقیقت چهار حلقه یک زنجیره واحد هستند که تجارت دریایی، انرژی، حمل و نقل هوایی و جریان سرمایه را به یکدیگر متصل کرده اند.
امارات طی سه دهه گذشته توانسته است مزیت جغرافیایی خویش را به یک مزیت اقتصادی و ژئوپلیتیکی تبدیل کند؛ اما همین تمرکز زیرساخت های حیاتی در چند نقطه محدود، اهمیت و حساسیت آنها را افزایش داده است.
اختلال گسترده در این مراکز می تواند نه تنها تجارت و اقتصاد داخلی امارات، بلکه شبکه های لجستیکی منطقه، مسیرهای حمل و نقل، بازار انرژی و بخشی از زنجیره تأمین جهانی را تحت تأثیر قرار دهد. به همین دلیل، این چهار نقطه صرفا تأسیسات اقتصادی نیستند، بلکه ستون های اصلی جایگاه منطقه ای و بین المللی امارات محسوب می شوند.
منبع: فارس
حرف آخر اینکه در کنار آن، منطقه آزاد جبل علی (JAFZA) شکل گرفته که یکی از بزرگ ترین مراکز صنعتی، تجاری و لجستیکی منطقه است و هزاران شرکت بین المللی در حوزه تولید، تجارت، خدمات و زنجیره تأمین در آن فعالیت می کنند.
جبل علی در واقع یک بندر صرف نیست؛ بلکه یک اکوسیستم اقتصادی کامل شامل بندر، منطقه آزاد، مراکز ذخیره سازی، خدمات لجستیکی، شبکه حمل و نقل زمینی و ارتباط با فرودگاه های بین المللی است.
بخش مهمی از کالاهای وارداتی به امارات پس از ورود از مسیر جبل علی، در مناطق آزاد پردازش، بسته بندی یا توزیع شده و سپس به بازارهای خاورمیانه، شرق آفریقا، جنوب آسیا و بخشهایی از آسیای مرکزی منتقل می شود.
به همین دلیل، هرگونه اختلال در فعالیت این بندر می تواند نه فقط تجارت دریایی امارات، بلکه شبکه گسترده صادرات مجدد، فعالیت شرکت های بین المللی و مسیرهای توزیع منطقه ای را تحت تاثیر قرار دهد.

در ساحل دریای عمان، بندر فجیره به عنوان یکی از مهم ترین گره های انرژی و کشتیرانی امارات قرار گرفته است؛ بندری که قرار گرفتن آن در خارج از محدوده خلیج فارس، مزیت ژئوپلیتیکی ویژه ای برای این کشور بوجود آورده است.
این موقعیت جغرافیایی سبب شده فجیره به یک مسیر جایگزین برای تجارت انرژی امارات تبدیل شود؛ بشکلی که کشتی های نفتکش و تجاری بدون نیاز به عبور از مسیرهای داخلی خلیج فارس و تنگه هرمز، می توانند به این بندر دسترسی داشته باشند.
نقش فجیره تنها به یک بندر تجاری محدود نیست، بلکه این منطقه به یکی از مراکز مهم زیرساختی انرژی در جهان تبدیل گشته است و مجموعه ای از کارهای حیاتی شامل ذخیره سازی نفت خام و فرآورده های نفتی، سوخت رسانی به کشتی ها (Bunkering)، خدمات تعمیر و نگهداری شناورها و پشتیبانی دریایی از ناوگان تجاری را پوشش می دهد.
فجیره در سال های اخیر به یکی از بزرگ ترین مراکز سوخت رسانی دریایی جهان تبدیل گشته است؛ منطقه ای که هزاران فروند کشتی تجاری در طول سال برای تأمین سوخت، دریافت خدمات فنی و انجام عملیات پشتیبانی دریایی به آن رجوع می کنند.
ظرفیت گسترده مخازن ذخیره سازی نفت و فرآورده های نفتی در منطقه فجیره، در تعدادی برآوردها حدود ۱۸ میلیون مترمکعب اعلام شده است؛ ظرفیتی که این منطقه را به یکی از قطب های مهم تجارت و نگهداری انرژی در سطح بین المللی تبدیل کرده است.
اهمیت فجیره برای امارات تنها به کارهای بندری محدود نمی گردد. این ظرفیت، جایگاه آن را در عرصه لجستیک، تجارت الکترونیک و انتقال کالاهای با ارزش بالا تقویت کرده است.
رشد سریع فرودگاه زاید نشان داده است ابوظبی در کنار جایگاه سنتی خود به عنوان مرکز انرژی امارات، در حال توسعه یک شبکه مستقل و قدرتمند در عرصه حمل و نقل هوایی، تجارت بین المللی و اقتصاد خدماتی است؛ شبکه ای که نقش برجسته ی در افزایش وزن اقتصادی این امارت در معادلات منطقه ای و جهانی دارد.

اهمیت اصلی این چهار مرکز در عملکرد جداگانه آنها نیست، بلکه در ارتباط میان آنهاست.
در مدل اقتصادی امارات، یک زنجیره به هم پیوسته شکل گرفته است:
کالا از راه بندر جبل علی وارد می شود، در مناطق آزاد و مراکز لجستیکی پردازش می شود، سپس از راه شبکه زمینی، فرودگاه دبی یا فرودگاه زاید ابوظبی به بازارهای دیگر منتقل می شود؛ در عرصه انرژی هم فجیره نقش مکمل را بازی کرده و مسیرهای دریایی و صادرات انرژی را پشتیبانی می کند.
این اتصال میان بندر، فرودگاه، منطقه آزاد و شبکه توزیع، همان مزیت رقابتی اصلی امارات در تجارت جهانی است.
تجارت خارجی امارات؛ اقتصاد فراتر از نفت
اقتصاد امارات طی سال های گذشته کوشیده است از یک اقتصاد متکی بر نفت به اقتصادی مبتنی بر تجارت، خدمات، گردشگری و لجستیک حرکت کند.
ارزش تجارت خارجی غیرنفتی امارات در سال های اخیر از ۸۰۰ میلیارد دلار عبور کرده و این کشور را به یکی از بزرگ ترین مراکز صادرات مجدد جهان تبدیل کرده است.
موقعیت جغرافیایی امارات میان سه قاره آسیا، اروپا و آفریقا، همراه با توسعه بنادر، فرودگاه ها و مناطق آزاد، پایه اصلی مدل اقتصادی بعد از نفت این کشور را به وجود آورده است.

۱- شوک به تجارت دریایی و اقتصاد صادرات مجدد
نخستین پیامد اختلال در زیرساخت های حیاتی امارات، در بخش تجارت دریایی و کارهای ترانشیپی نمایان خواهد شد.
بندر جبل علی به عنوان یکی از مهم ترین مراکز ورود، خروج و توزیع کالا در منطقه، نقش کلیدی در زنجیره تأمین خاورمیانه دارد. این منطقه یکی از مهم ترین مراکز سوخت رسانی دریایی جهان است و هزاران شناور تجاری در طول سال برای دریافت سوخت و خدمات فنی به آن وابسته هستند.
کاهش فعالیت فجیره می تواند پیامدهایی مانند تغییر مسیر برخی کشتی های تجاری، بالارفتن هزینه سوخت رسانی، فشار بر بازار خدمات دریایی و بالارفتن هزینه عملیات کشتیرانی را ایجاد نماید.
اهمیت فجیره تنها به خدمات بندری محدود نمی شود؛ این منطقه به سبب برخورداری از ظرفیت های گسترده ذخیره سازی نفت و فرآورده های نفتی و همچنین نقش آن در مسیرهای جایگزین صادرات انرژی ابوظبی، قسمتی از راهبرد امنیت انرژی امارات را تشکیل می دهد.
۳- پایین آمدن ظرفیت حمل و نقل هوایی و اختلال در شبکه جهانی ارتباطات
هم زمانی اختلال در فرودگاه بین المللی دبی و فرودگاه زاید ابوظبی، می تواند تاثیر مستقیمی بر جایگاه هوایی امارات در سطح جهان داشته باشد.
فرودگاه دبی یکی از بزرگ ترین هاب های پروازهای بین المللی جهان و فرودگاه زاید هم یکی از مراکز اصلی اتصال ابوظبی به شبکه جهانی حمل و نقل هوایی است.
اختلال در عملکرد این دو مرکز می تواند پیامدهایی همچون لغو یا تغییر مسیر پروازها، پایین آمدن ظرفیت جابه جایی مسافر، اختلال در حمل بار هوایی، لطمه به گردشگری بین المللی و کاهش فعالیت شرکت های خدماتی وابسته به صنعت هوانوردی را به همراه داشته باشد.
با توجه به نقش این فرودگاه ها در اتصال آسیا، اروپا و آفریقا، اثرات چنین اختلالی می تواند فراتر از مرزهای امارات حس گردد.
۴- ضربه به تصویر هاب امن اقتصادی
یکی از مهم ترین دارایی های امارات طی دهه های اخیر، ایجاد تصویر یک مرکز اقتصادی باثبات، امن و قابل اعتماد برای سرمایه گذاری جهانی بوده است.
بخش قابل توجهی از حضور شرکت های چندملیتی، مراکز منطقه ای تجارت و سرمایه گذاری خارجی در امارات، بر پایه همین ثبات زیرساختی و اطمینان از استمرار خدمات شکل گرفته است.
اختلال گسترده در چهار مرکز حیاتی می تواند بر اعتماد سرمایه گذاران، تصمیم شرکتها برای استقرار مراکز منطقه ای، هزینه های بیمه و ارزیابی ریسک فعالیت اقتصادی در این کشور تاثیر بگذارد.
۵- نتایج منطقه ای و جهانی
اهمیت این زیرساخت ها تنها به اقتصاد داخلی امارات محدود نمی شود؛ چراکه این کشور طی سال های اخیر به یکی از حلقه های مهم شبکه تجارت، انرژی و حمل و نقل جهانی تبدیل گشته است.
کاهش عملکرد این مراکز می تواند سبب انتقال قسمتی از مسیرهای تجاری به بنادر رقیب، تعریف مسیرهای جایگزین توسط شرکت های لجستیکی، بالارفتن هزینه حمل کالا و طولانی تر شدن زمان تحویل در تعدادی زنجیره های تأمین شود.
البته شبکه تجارت جهانی از ظرفیت سازگاری برخوردار می باشد و در صورت بروز اختلال، قسمتی از جریان کالا و خدمات می تواند به مسیرهای جایگزین منتقل شود؛ اما این جابه جایی بطور معمول با افزایش هزینه، کاهش راندمان و ایجاد فشار مضاعف بر زیرساخت های جایگزین همراه خواهد بود.
در مجموع، اهمیت جبل علی، فجیره، فرودگاه دبی و فرودگاه زاید در این است که این چهار مرکز، صرفاً تأسیسات حمل و نقل نیستند؛ بلکه ستون های اصلی مدل اقتصادی امارات بر پایه تجارت، انرژی، لجستیک و اتصال به اقتصاد جهانی به شمار می روند.

چهار مرکز جبل علی، فجیره، دبی و ابوظبی در واقع چهار حلقه یک زنجیره واحد هستند که تجارت دریایی، انرژی، حمل و نقل هوایی و جریان سرمایه را به یکدیگر متصل کرده اند.

منبع: بهمن